“Karaj amikoj,” diris la unujara volontulo, kiu fervore faris al si notojn, “ĉio malbona havas ankaŭ sian bonan flankon. Tiu ĉi en aeron eksplodigita, duonbruligita kaj de sur la taluso malsupren ĵetegita trajno de la Ruĝa Kruco pliriĉigas gloran historion de nia bataliono per nova heroa faro de la estonto. Mi imagas, ke proksimume la deksesan de septembro, kiel mi jam faris al mi noton, el ĉiu kompanio de nia bataliono aliĝos kelke da simplaj soldatoj sub komando de kaporalo por eksplodigi blenditan trajnon de la malamiko, kiu kontraŭ ni pafas kaj malhelpas nian transiron trans riveron. Ili honore plenumis sian taskon, alivestitaj kiel kampistoj.”

“Kion mi vidas,” ekvokis la unujara volontulo, rigardante en siajn notojn. “Kiel ĉi tie aperis nia sinjoro Vaněk?”

“Aŭdu, sinjoro ĉefserĝento-kontisto,” li turnis sin al Vaněk, “kia bela artikolo pri vi estos en la historio de la bataliono. Mi konjektas, ke vi troviĝas tie jam unufoje, sed tio ĉi estos nepre pli bona kaj pli efika.” La unujara volontulo legis kun emfaza voĉo: “Heroa morto de la ĉefserĝento-kontisto Vaněk. Al kuraĝa entrepreno, eksplodigo de malamika blendita trajno, anoncis sin ankaŭ la ĉefserĝento-kontisto Vaněk, alivestita kiel la ceteraj en kampistan kostumon. Per kaŭzita eksplodo li perdis la konscion, kaj kiam li ĝin reakiris, li vidis sin ĉirkaŭita de la malamiko, kiu tuj venigis lin al la stabo de la malamika divizio, kie vidalvide al la morto li rifuzis kian ajn klarigon pri posteno kaj multnombreco de nia soldataro. Ĉar li estis alivestita, oni kondamnis lin kiel spionon al pendumo, sed konsidere lian altan rangon tiu puno estis ŝanĝita al mortpafo. La ekzekuto estis tuj farita ĉe tombeja muro kaj la kuraĝa ĉefserĝento-kontisto Vaněk petis, ke oni ne vualu al li la okulojn. Al la demando, ĉu li havas ian deziron, li respondis: ‘Sciigu pere de parlamentario mian lastan saluton al mia bataliono, kaj ke mi mortas kun konvinko, ke nia bataliono daŭrigos sian venkan vojon. Krom tio sciigu al sinjoro kapitano Ságner, ke laŭ la lasta brigada ordono altiĝas la porcio da konservaĵoj al du kaj duono da konservaĵo por unu viro tage.’ Tiel mortis nia ĉefserĝento-kontisto Vaněk, vekinte per sia lasta frazo panikan timon ĉe la malamiko, kiu opiniis, ke malhelpante nian transiron trans riveron, ĝi apartigas nin de provizaj punktoj, kaŭzas al ni baldaŭan malsatiĝon kaj per tio ankaŭ demoraligon en niaj vicoj. — Pri lia trankvilo, kun kiu li rigardis renkonten al la morto, atestas la fakto, ke antaŭ sia ekzekuto li ludis kun malamikaj staboficiroj cvikon. ‘Mian gajnitan sumon transdonu al la rusa Ruĝa Kruco’, li diris, starante jam antaŭ fusiltuboj. Tiu ĉi nobla grandanimeco kortuŝis ĉeestantajn armeajn anstataŭantojn ĝis larmoj.”

“Pardonu, sinjoro Vaněk,” daŭrigis la unujara volontulo, “ke mi permesis al mi disponi pri via gajnita mono. Mi meditis pri tio, ĉu oni eble transdonu tion al la aŭstra Ruĝa Kruco, sed fine mi supozas, ke el la vidpunkto de homeco estas tio egala, ĉefe ke oni tion transdonos al humana institucio.”

“Tiu nia mortinto povis tion transdoni al supa instituto de la urbo Prago,” diris Švejk, “sed tiel ĉi estas tio tamen nur pli bona, sinjoro urbestro probable aĉetus al si por tiu sumo tripkolbason al lunĉo.”

“Nu jes, oni ŝtelas ĉie,” diris la telefonisto Chodounský.

“Ĉefe oni ŝtelas ĉe la Ruĝa Kruco,” proklamis la kuiristo Jurajda kun granda kolero. “En Bruck mi havis konatan kuiriston, kiu kuiris por fratulinoj en la barako, kaj tiu al mi diris, kiel la estrino de tiuj fratulinoj kaj ĉefflegistinoj sendas hejmen po tutaj kestoj da Malaga vino kaj ĉokolado. Tion portas kun si mem la okazo, tio estas antaŭdestino de la homo. Ĉiu homo trapasas en sia senfina vivo sennombrajn ŝanĝojn kaj foje en certaj periodoj de sia agado li devas aperi sur tiu ĉi mondo kiel ŝtelisto. Mi mem jam travivis unu tian periodon.”

La kuiristo okultisto Jurajda eltiris el sia dorsosako botelon da konjako.

“Ĉi tie vi vidas seneraran pruvon de mia aserto,” li diris, malŝtopante la botelon. “Mi prenis ĝin antaŭ la forveturo el la oficira kuirejo. Ĝi estas konjako de la plej bona marko kaj estis preparita al uzo por sukeraj glazuroj sur Linzaj tortoj. Sed ĝi estis antaŭdestinita al tio, ke mi ĝin ŝtelu, same kiel mi estis antaŭdestinita por iĝi ŝtelisto.”

“Kaj ankaŭ ne estus malbone,” ekparolis Švejk, “se ni estus antaŭdestinitaj esti viaj kunkulpuloj, almenaŭ mi havas tian antaŭsenton.”

Kaj la antaŭdestino vere plenumiĝis. La botelo cirkulis malgraŭ protesto de la ĉefserĝento-kontisto Vaněk, kiu asertis, ke konjakon necesas trinki el gamelo kaj juste dividi, ĉar por la botelo estas da ili ĉiuj kvin, tiel ke ĉe nepara numero povas facile okazi, ke iu certe trinkos el la botelo je unu gluto pli ol tiuj ceteraj, al kio Švejk rimarkis: “Tio estas vero, se sinjoro Vaněk deziras havi paran numeron, li eksiĝu el la societo, por ke ne estu iaj malagrablaĵoj kaj kvereloj.”

Vaněk do revokis sian proponon kaj prezentis alian, grandaniman, ke la donacinto Jurajda estu vicigita sur tian lokon, ke li povu trinki dufoje, kio vekis ŝtormon de malkonsento, ĉar Vaněk jam unufoje trinkis, gustumante la konjakon ĉe malŝtopado de la botelo[282].

Fine estis akceptita propono de la unujara volontulo trinki laŭ la alfabeto, kion li kialigis tiel, ke tio estas jam certa antaŭdestino, kian nomon ĉiu el ili havas.

La botelon fintrinkis Chodounský, unua laŭ la alfabeta ordo, akompanata per minaca rigardo de Vaněk, kiu al si elkalkulis, ke kiel lasta li havos je unu gluto pli, kio estis kruda matematika eraro, ĉar estis dudek unu glutoj.

Poste ili ludis simplan cvikon kun tri kartoj; montriĝis, ke la unujara volontulo ĉiufoje, kiam li alprenas atutan karton, uzas ĉe tio religiajn sentencojn el la Sankta Skribo. Prenante al si atutan fanton, li vokis: “Sinjoro, lasu al mi tiun ĉi fanton ankaŭ ĉi-somere, ke mi ĝin kultivu kaj sterku, ĝi alportu al mi fruktojn.”

Kiam oni al li riproĉis, ke li aŭdacis alpreni eĉ atutan okon, li ekvokis per forta voĉo: “Ĉu virino, havanta dek groŝojn, se ŝi unu groŝon perdus, ne eklumigos kandelojn kaj ne serĉas fervore, dum ŝi ne trovos? Kaj kiam ŝi trovis, ŝi kunvokas najbarojn kaj amikinojn dirante: ‘Ĝoju kune kun mi, ĉar mi alprenis atutan okon kaj en kartoj venis al mi atuta reĝo kun aso!’ — Donu ĉi tien do la kartojn, vi ĉiuj malgajnis.”

La unujara volontulo Marek havis vere grandan feliĉon en karludado. Dum la ceteraj reciproke sin superatutis, li batis iliajn superatutitajn kartojn ĉiam per la plej alta atuto, tiel ke unu post la alia malgajnis, li prenis unu vetsumon post la alia kaj vokis al la venkitoj: “Kaj tertremoj grandaj aperos diversloke kaj teruraĵoj de malsato kaj pesto kaj grandaj ĉielaj mirakloj.” Fine ĉiuj havis da tio jam sufiĉe kaj ĉesis ludi, kiam la telefonisto Chodounský malgajnis sian duonjaran estontan soldon. Li estis per tio konsternita kaj la unujara volontulo postulis de li atestojn, ke ĉe elpago de soldo la ĉefserĝentokontisto Vaněk elpagu la soldon de Chodounský al li.

“Ne timu, Chodounský,” konsolis lin Švejk. “Se vi havos feliĉon, vi falos en la unua batalo kaj koncerne viajn soldojn, Marek foriros kun longa nazo, trankvile tion al li subskribu.”

La mencio, ke Chodounský falos, tuŝis lin tre malagrable, tiel ke li diris kun certeco: “Mi ne povas fali, ĉar mi estas telefonisto, telefonistoj estas ĉiam en fronta kaŝejo kaj dratojn oni streĉas aŭ serĉas erarojn ĉiam nur post batalo.”

La unujara volontulo menciis, ke telefonistoj ĝuste male estas elmetitaj al granda danĝero kaj ke ĉefe telefonistojn ĉiam elserĉas la malamika artilerio. Neniu telefonisto estas sekurigita en sia kaŝejo. Eĉ se li estus dek metrojn sub la tero, la malamika artilerio tamen lin tie trovos. Ke telefonistoj pereas kiel hajleroj dum somera pluvo, pri tio atestas la fakto, ke kiam li forlasis Bruckon, oni malfermis tie ĝuste la dudekokan kurson por telefonistoj.

Chodounský afliktite rigardis antaŭ sin, kio instigis Švejkon al amika bona vorto: “Nu, mallonge dirite, vi havas neenviindan eskapejon.” Chodounský afable respondis: “Fermu la faŭketon, onklino.”

“Mi rigardos la literon ‘C’ en miaj notoj pri historio de la bataliono… Chodounský… Chodounský, hm, aha, ĉi tie ni tion havas: ‘La telefonisto Chodounský superŝutita de mino. Li telefonas el sia tombo al la stabo: ‘Mi mortas kaj gratulas al mia bataliono pro la venko!’’”

“Tio devas al vi sufiĉi,” diris Švejk, “aŭ vi deziras ankoraŭ ion al tio aldoni? Ĉu vi memoras tiun telefoniston el Titanic[283], kiu, kiam la ŝipo komencis jam droni, senĉese telefonis suben al subakvigita kuirejo, kiam jam estos tagmanĝo?”

“Por mi estas tio egala,” diris la unujara volontulo, “la antaŭmortan eldiron de Chodounský eblas eventuale kompletigi per tio, ke li fine vokos per telefono: ‘Salutu de mi nian feran brigadon!’”

(обратно)

4. Marŝi! Marŝ’!

Изображение к книге Aventuroj de la brava soldato Švejk dum la mondmilito

Kiam oni alveturis al Sanok, montriĝis, ke en la vagono kun la militkuirejo de la dekunuo, kie feliĉege furzis la satiĝinta Baloun, oni propre entute havis veron, ke estos vespermanĝo, kaj ke krom vespermanĝo ke oni disdonos tie eĉ soldatpanon por ĉiuj tiuj tagoj, kiam la bataliono ricevis nenion. Kiam ili eliris el vagonoj, montriĝis ankaŭ, ke propre en Sanok troviĝas la stabo de la “fera brigado”, al kiu la bataliono de la naŭdekunua regimento[284] apartenis laŭ sia baptatesto. Ĉar la fervoja kontakto de ĉi tie sub Lvov kaj norden al Velikije Mosty estis neinterrompita, prezentis propre enigmon, kial la stabo de la orienta parto faris tiujn ĉi dispoziciojn, ke la “fera brigado” kun sia stabo koncentru marŝbatalionojn cent kvindek kilometrojn en la ariero, se la fronto etendiĝis tiutempe de Brody al Bug kaj laŭlonge de la rivero norden al Sokal’.

Tiu ĉi tre interesa strategia demando estis solvita terure simple, kiam la kapitano Ságner iris en Sanok anonci al la stabo de la brigado alveturon de la marŝbataliono.

Kuriera oficiro estis adjutanto de la brigado, kapitano Tayrle.

“Mi tre miras,” diris la kapitano Tayrle, “ke vi ne ricevis certajn sciigojn. La marŝordono estas certa. Nature vi havis devon anticipe al ni anonci la linion de via marŝo. Laŭ dispozicioj de la ĉefa stabo vi alveturis je du tagoj pli frue.”

La kapitano Ságner iom ruĝiĝis, sed ne venis al li en la menson ripeti ĉiujn tiujn ĉifritajn telegramojn, kiujn li ricevis dum la tuta vojo.

“Mi miras al vi,” diris la adjutanto Tayrle…

“Mi opinias,” respondis la kapitano Ságner, “ke ni ĉiuj oficiroj alparolas nin reciproke ‘ci’.”

“Bone,” diris la kapitano Tayrle, “diru al mi, ĉu ci estas aktivulo, aŭ rezervulo? Ke aktivulo? — Tio estas io tute alia… La homo en tio ne orientiĝas. Ĉi tie traveturis jam tiom da idiotoj — rezervaj leŭtenantoj. — Kiam ni cedis de Limanów kaj Krasnik, ĉiuj tiuj ‘ankaŭleŭtenantoj’ perdis la kapon, kiam ili ekvidis kozakan patrolon. Ni en la stabo ne ŝatas tiajn parazitojn. Stulta ulo kun abiturienta ekzameno lasas sin fine aktivigi aŭ en civila vivo plenumas oficiran ekzamenon kaj kiel civilulo plu faras idiotaĵojn, kaj kiam venas milito, estas el li ne leŭtenanto, sed surfekiĝinto!”

La kapitano Tayrle forkraĉis kaj intime ekfrapetis la kapitanon Ságner: “Vi restos ĉi tie proksimume du tagojn. Mi trakondukos vin ĉiujn, ni dancos. Ni havas ĉi tie belajn ĉiesulinojn, ‘anĝelajn malĉastulinojn’. Ni havas ĉi tie filinon de generalo, kiu antaŭe praktikis lesbaninan amon. Ni ĉiuj alivestas nin kiel virinoj kaj ci vidos, kion ŝi scipovas! Ŝi estas tia malgrasa bestio, ke oni eble eĉ ne ekpensus pri io tia. Sed ŝi tion scipovas, kamarado. Ŝi estas pasiulino- cetere, ci tion ekkonos.”

“Pardonu!” li embarasiĝis; “mi devas denove vomi, tio estas hodiaŭ jam la trian fojon.”

Kiam li poste revenis, li sciigis al la kapitano Ságner, por pruvi, kiel estas ĉi tie gaje, ke tio estas sekvoj de la hieraŭa vespero, kiun partoprenis ankaŭ pionira taĉmento.

Kun komandanto de tiu ĉi taĉmento, kiu ankaŭ estis en la rango de kapitano, konatiĝis la kapitano Ságner tre baldaŭ. Nome, la kancelarion enfalis uniformita longulo kun tri oraj steletoj, kaj en postdiboĉa inerteco, ne rimarkante la ĉeeston de la kapitano Ságner, tute intime ekparolis al Tayrle: “Kion ci faras, porkino? Hieraŭ ci ‘bele’ malplaĉigis nian grafinon!” Li sidiĝis sur seĝon, kaj vipante per maldika kanvergo siajn tibiojn, li ridis plengorĝe: “Se mi rememoros, kiel ci vomis en ŝian sinon…”

“Jes,” diris Tayrle, “hieraŭ estis tio vere gaja.” Nur poste li interkonatigis la kapitanon Ságner kaj la oficiron kun kanvergo, kaj ĉiuj eliris tra kancelario de administra fako de la brigado eksteren en kafejon, kiu subite elkreskis el antaŭa bierejo.

Kiam ili iris tra la kancelario, la kapitano Tayrle prenis al si kanvergon de la komandanto de pionira taĉmento kaj ekbatis sur longan tablon, ĉirkaŭ kiu post komando stariĝis en fronton dek du soldatskribistoj. Estis tio adorantoj de trankvila, sendanĝera laboro en ariero de la armeo kun grandaj, kontente ŝtopitaj ventroj kaj en ekstraj uniformoj.

Kaj al tiuj ĉi dek du dikaj apostoloj de fronteskapo la kapitano Tayrle diris, volante prezentiĝi antaŭ Ságner kaj la alia kapitano: “Ne opiniu, ke mi havas vin ĉi tie kiel en porkograsigejo. Porkoj! Malpli vori kaj drinki, sed pli kuri.”

“Nun mi montros al vi ankoraŭ alian dresadon,” anoncis Tayrle al siaj kunuloj.

Li denove ekbatis per kanvergo sur la tablon kaj demandis tiujn dek du: “Kiam vi krevos, porkoj?”

Ĉiuj dek du respondis unisone: “Laŭ via ordono, sinjoro kapitano.”

Ridante al sia propra idioteco kaj stulteco, la kapitano Tayrle eliris el la kancelario.

Kiam ĉiuj tri sidis en la kafejo, Tayrle ordonis alporti botelon da sorpa likvoro kaj venigi fraŭlinojn, kiuj estas liberaj. Montriĝis, ke la kafejo estas propre nenio alia ol bordelo, kaj ĉar neniu el la fraŭlinoj estis libera, la kapitano Tayrle ekscitiĝis ĝis la plej alta grado, en la antaŭĉambro vulgare insultis la prostituistinon kaj kriis, kiu estas ĉe fraŭlino Ella. Kiam li ricevis respondon, ke tie estas ia leŭtenanto, li tondris ankoraŭ pli.

Ĉe fraŭlino Ella estis sinjoro leŭtenanto Dub, kiu, kiam la marŝbataliono estas jam loĝigita en gimnazio, kunvokis la tutan sian plotonon kaj en longa parolo ĝin atentigis, ke cedantaj rusoj fondis ĉie bordelojn kun venere kontaĝita personaro por kaŭzi al la aŭstra armeo per tiu ĉi sia ruzaĵo gradajn perdojn. Per tio ĉi li do avertas la soldatojn antaŭ elserĉado de similaj ejoj. Li mem persone konvinkiĝos en tiuj domoj, ĉu oni obeis lian ordonon, ĉar ili estas jam en zono de la fronto; ĉiu, kiun li tie trafos, estos starigita antaŭ feldtribunalon.