асабліва пад уплывам псыхатропных таблетак

скарыстаўшы з адсутнасьці суседак па пакоі

але нейкая надзея яшчэ заставалася


ува ўсіх, апрача мяне

бо я сам быў пайшоў аднойчы на вакзал праводзіць сябра

і не вярнуўся

у камэры захоўваньня ў сябра была пляшка гарэлкі

якую мы расьпілі тут жа на вакзале каля шапікаў разам з бамжамі

пасьля чаго сябар зьехаў

а я пачаў размаўляць з нармальнымі пасажырамі па-беларуску

і сьпяваць беларускія песьні

неўзабаве мяне нягледзячы на мае пратэстныя лёзунгі

затрымала міліцыя Чыгуначнага раёну

і да раніцы я сядзеў у клетцы з усё тымі ж бамжамі


але вернемся да самагубства

быў пярэдадзень новага 1998-га году

мы зь зямлячкамі з унівэру

як на бяду, тымі самымі сяброўчынымі суседкамі па пакоі

акурат гасьцявалі ў Берасьці

і калі нам зь Менску пазваніла

яшчэ адна аматарка псыхатропных таблетак

каб з гістэрычным сьмяшком паведаміць пра зьнікненьне сяброўкі

мы тут жа сабралі транты й вярнуліся ў Менск раней часу

па дарозе ў цягніку мы амаль не размаўлялі

ў прадчуваньні страшнай весткі, што чакала нас на вакзале


ці то бадун пасьля Берасьця ў нас быў настолькі моцны

ці то настолькі моцным было нашае самаўнушэньне

але ў кожным разе калі мы прыехалі, на пэроне

нас сустрэў сам прывід загіблай дзяўчыны

мае зямлячкі ўскрыкнулі адна зь іх самлела

я застаўся стаяць нібы ўслупянелы

прывід наблізіўся да нас усьміхнуўся

і ціхім замагільным голасам папрасіў прабачэньня

маўляў на вакзале ў той дзень ён сеў у цягнік і паехаў да цёткі

пра якую мы дагэтуль ніколі ня чулі

і нікога ў інтэрнаце не папярэдзіў


каб пераканацца што прывід зусім ня прывід

мы кінуліся на яго з абдымкамі і ледзь не ўдушылі

а самі душыліся ад сьлёз палёгкі, любові і шчасьця

і зусім не шкадавалі, што дарэмна вярнуліся ў Менск раней часу

бо ў Берасьці ад падобных прыгодаў мы былі застрахаваныя

яшчэ ў дзяцінстве бацькамі

тым часам як у Менску прыцягвалі іх магнітам

праз тры месяцы пасьля гэтай гісторыі з самагубствам

я сабраў свае транты й сказаў усім у інтэрнаце

што іду на вакзал дзе зьбіраюся сесьці ў цягнік і паехаць да цёткі

і прапаў


20. Прыцягненьне

Цягам пешых бадзяньняў Менскам –

ня ведаю, ці бываюць іншыя бадзяньні –

я стараўся паводле магчымасьці абіраць такі шлях

каб прайсьці побач з Траецкім прадмесьцем

(я ніколі ня мог пагадзіцца з тым што гэта прад-месьце –

а дзе тады выбачайце гістарычны цэнтар?

і што ў ім выбачайце такога гістарычнага?)

ці то ішоў на Нямігу

ў гандлёвы дом слухаць альбомы

ці то на вакзал праз пляц Незалежнасьці

ці то на Панікоўку ці то ў Цэнтральную кнігарню

я рушыў да Траецкага па Старажоўскай

альбо па Максіма Багдановіча

і сузіраў з адлегласьці яго сіратлівыя дамкі зь іншай эпохі

літасьціва захаваныя вайною

пасярод пасьляваеннага так бы мовіць сучаснага места


але сам я ня быў сучасьнікам места

я адчуваў сябе хутчэй сучасьнікам Траецкага прадмесьця

зь яго сьціплым помнікам Язэпу Драздовічу

і ў чымсьці самога Язэпа Драздовіча

мітычнага гнома пад дрэвам-банзаем

увешаным зоркамі камэтамі й іншымі цацкамі

на капыл каляднай ялінкі

што заўжды стварала ў мяне адчуваньне сьвята

й дадавала жыцьцёва неабходнай энэргіі


(неяк памятаю бег удоўж Траецкага па Багдановіча

за аўтобусам мэтраў сто

дагнаў кіроўца спыніў але я не заходзіў

аўтобус быў патрэбны ня мне а аднаму сябру

што аддыхваўся ззаду й сьпяшаўся

зь сьвяткаваньня на сьвяткаваньне)


а вось у само Траецкае я заходзіў рэдка

празь яго так бы мовіць нутраную беднасьць

тым часам як звонку ў ім мроілася нутраное багацьце

гэтак жа бывае захапляесься чалавекам

дакуль чалавек не прамовіць


вось я і захапляўся

толькі пару разоў быў у літаратурным музэі

дзе знаёмая супрацоўніца ў якую я быў закаханы

паказала мне пасьмяротную маску Караткевіча

і аднойчы ў рэстарацыі дзе паводле кошту

даступнай была толькі гарэлка

сьвяткаваў народзіны

зь сябрамі з інтэрнату і нейкім выпадкова сустрэтым

на канцэрце ў клюбе «Касмаполітан»

маладым сатаністам

што вельмі цікава апавядаў пра тое

як яшчэ ў школе

забіў і зьеў найлепшага сябра

пасьля чаго мы яму болей не налівалі

а клёвы ж здаецца быў хлопец

дакуль не прамовіў


але гэтай павярхоўнай сувязі ў прынцыпе было дастаткова

каб Траецкае стала маёй улюбёнаю часткай цэнтру

і калі там пазьней пачалі зьяўляцца цікавыя месцы

я толькі радаваўся за яго зноў-такі на адлегласьці

і казаў яму ў думках Вось бачыш

я ніколі не сумняваўся, што ў табе ўсё-ткі Нешта ёсьць


21. Паліклініка

У студэнцкую паліклініку

дзесьці на Багдана Хмяльніцкага

я ўпершыню патрапіў пасьля таго

як паспрабаваў па п’яні даказаць

аднаму свайму сябру

што ня спаў зь ягонай дзяўчынай

калі ў яе (зноў жа па п’яні)

неяк быў начаваў


на знак сваёй сяброўскай вернасьці

і вернага сяброўства

я ўрачыста

спаліў сам сабе левую руку запальніцай


здаецца, мне ў гэтым мроіўся

нейкі рытуал


пасьля гэтага мне сябар паверыў

расплакаўся й абазваў мяне дурнем


калі рана на руцэ пачала гнаіцца

я ўзяў нажніцы

дэзынфікаваў іх на полымі той самай запальніцы

і выразаў з раны пару кавалкаў

зялёнага мёртвага мяса

крыві было няшмат і

апэрацыя была абсалютна бязбольнай

анэстэзіі не спатрэбілася


пасьля гэтага я нягледзячы

на сваю нелюбоў да лекараў

пастанавіў схадзіць у студэнцкую паліклініку

пахваліцца там перад імі

сваім хірургічным майстэрствам

на ўсякі выпадак


маладая лекарка паглядзела на рану

а пасьля на мяне

шырока расплюшчанымі вачыма

прапісала мне пізьдзюлёў

і ў дадатак антыбіётыкі


лячыцца мне спадабалася

я палюбіў сваю лекарку

і хадзіць пешкі ў студэнцкую паліклініку

у мяне зьявілася новая мэта для шпацыраў

і новая легальная падстава для прагулаў

абое вельмі выгадна сумяшчалася


пагатоў што ў студэнцкай паліклініцы

у адрозьненьне ад нашага ўнівэру

да мяне з самага пачатку ставіліся па-людзку

з павагай і пяшчотай

а калі я стаў завітваць туды часьцей

пры любой праяве насмарку

галаўнога болю

ці падвышэньня тэмпэратуры

ў выніку зьядзеньня сырога алоўку

(стары правераны спосаб)

то наагул ператварыўся там у некага

накшталт VIP


здароўе тады мне яшчэ дазваляла

хварэць колькі душы заўгодна


седзячы ў калідоры студэнцкай паліклінікі

што пах чымсьці накшталт гнілых апэльсінаў

у чарзе разам з такімі як я сам дэзэртырамі

ці атрымліваючы ў кабінэце

чарговы тыднёвы бюлетэнь зь пячаткай

я амаль фізычна адчуваў

як мяне атуляе бацькоўскі клопат

нашай дзяржавы

пра ўсіх цялесна нямоглых і душэўна абмежаваных

пакрыўджаных гопнікамі

выкладчыкамі і надвор’ем

неўзаемнасьцю каханьня

недахопам любові


ніхто ў студэнцкай паліклініцы

ня корпаўся мне ў мазгах

там займаліся выключна маім надарваным

гулянкамі і ўрокамі фізкультуры целам


калі б пры студэнцкай паліклініцы

быў яшчэ і публічны дом

са зьніжкай па факце прад’яўленьня

студэнцкага білету

ці талёну на харчаваньне

цаны б ёй наагул не было


мне да сёньня прыемна сабе ўяўляць

быццам недзе ў архіве менскай студэнцкай паліклінікі

ляжыць сьпярэшчаная фантастычнымі гісторыямі

маіх хваробаў мэдычная картка

з заключным дыягназам:

«Заўчасна выбыў з шэрагу пацыентаў,

так і застаўшыся недалечаны».


22. Альфа й Амэга

Я ніколі ня быў у Доме літаратара як літаратар

і пры гэтым маім першым адрасам у Менску быў Дом літаратара

а зусім не Макаёнка, Ангарская ці Першая Ўманская

менавіта туды нас прывезьлі ў дзевяностым годзе

як чальцоў нашага школьнага краязнаўчага гуртка

і там мы пачулі лекцыю гісторыка Кастуся Тарасава

сьветлая яму памяць

чыю «Памяць пра легенды» я ўжо ведаў напамяць

Тарасаў быў з чорнымі вусамі і даўгаватымі валасамі

і гаварыў нізкім голасам з расейскім акцэнтам


пасьля лекцыі я ўбачыў у кулюарах Дому літаратара

газэту з «Пагоняй»

газэта звалася «Грунвальд» і была выдадзеная ў Таліне

гэта была першая прачытаная мной публікацыя тарашкевіцкім правапісам

якім я з таго часу і карыстаюся

за што й атрымаў быў на выпускным іспыце

па беларускай мове адзінку


тым часам зьлёт юных краязнаўцаў працягваўся

пра яго нават напісалі ў газэце «Піянер Беларусі»

з фатаздымкам на які я трапіў зусім выпадкова


гэтак жа выпадкова я трапляў пазьней у Дом літаратара

на імпрэзы й паказы

самым незабыўным зь іх быў тыдзень нямецкага кіно

зь «Небам над Бэрлінам» Вэндэрса й «Бляшаным бубнам» Шлёндарфа


Я ніколі ня быў у Доме літаратара як літаратар

і пры гэтым маім апошнім адрасам у Менску быў Дом літаратара


Магчыма, таму, што ён быў зусім побач з нашым унівэрам

мы забілі там стрэлку зь сябрамі перад маім канчатковым ад’ездам

сядзелі ў бары й чакалі пакуль прыедзе машына

нам было няёмка ўсё гэта нагадвала сон

і адначасова блатны шансон