пераважна так званых ваенных саветчыкаў

У рамках сьвяткаваньня

вэтэраны згадвалі пра свае ваенныя саветы

а мы з анархістамі чаго толькі не рабілі

пілі матэ

чыталі па-француску Лятрэамона

сьпявалі ірляндзкія песьні

і песьні легендарнага гурта «Лёс Чыканос»

што выступіў там адзін зь першых разоў у гісторыі

я сам адпусьціў быў ленінскую бародку

і нёс з браневічка нейкую хуету ў масы

адным словам весяліліся па поўнай

(«ёрнічалі», як выказаўся адзін з вэтэранаў)

раз ужо трапілі ў Дом дружбы народаў

што ў той вечар ператварыўся ў кабарэ «Вальтэр»

а саветчыкі пазіралі на ўсё гэта з агідай

і не разумелі куды й дзеля чаго ўласна

іх то бок нас запрасілі


пасьля гэтага ўсё йшло як маслам намазаў

і мяне зноў запрасілі ў Дом дружбы народаў

гэтым разам з нашым унівэрсытэцкім хорам

выступіць на сьвяткаваньні каталіцкіх Калядаў

што ладзіла здаецца галяндзкая амбасада

мы павінны былі сьпяваць для нешматлікай замежнай публікі

беларускія калядкі й клясычныя крысмас кэралз


першае аддзяленьне мы адбабахалі ўдарна

ня горш за легендарны гурт «Лёс Чыканос»

у перапынку на стол паставілі выварку

з традыцыйным калядным глінтвэйнам

мне было цікава, што гэта такое

я ніколі ў жыцьці шчэ ня піў глінтвэйну

як і нічога ў той дзень ня хаваў

глінтвэйн аказаўся надзвычай смачны

ў ім плавалі шматкі лімонаў і апэльсінаў

піць яго можна было бясконца

найлепш проста з вываркі ці з апалоніку

а ня з плястыкавых кілішкаў

якімі астатнія наіўна скарысталіся ўсяго па разу

не разумеючы, што піць глінтвэйн трэба хутка

пакуль ён зусім не схалодаў


але тут на жаль настала другое аддзяленьне

вось тады ўва мне ўрэшце прачнуўся

Лючано Павароцьці

саліст першага пляну

я гучаў асабняком ад цэлага хору

і сьпяваў па памяці ня гледзячы ў ноты

бо ўсё адно іх ужо ня бачыў

як і разьюшаных поглядаў дырыжоркі

тут самы выхаваны з нашых сапраўдных салістаў Слава

які празь мяне сам ня чуў, што сьпявае

ня вытрымаў і штурхнуў мяне локцем у бок

і тады мне зрабілася неяк блага


рэшту другога аддзяленьня я праслухаў

у прыбіральні Дому дружбы народаў

дзе бляваў пад гукі крысмас кэралз глінтвэйнам

спадзяюся што замежная публіка мяне ня чула

я зусім не хацеў псаваць ім Каляды

і зноў ператавараць іх у сьвяткаваньне ўгодкаў

у чымсьці ўсё-ткі хрыстападобнага Чэ Гэвары

але так ужо выйшла

і больш у Дом дружбы народаў

ні мяне, ні наш хор не запрашалі

вось такая з гэтымі замежнымі народамі дружба

да першай крыві

колеру глінтвэйну


11. Сінэстэзія

Перад заключным іспытам па псыхалёгіі

мы павінны былі прайсьці пэдагагічную практыку

й напісаць пра яе ледзь не навуковую працу

безь якой на іспыт не былі б дапушчаныя


пачуўшы пра пэдагагічную практыку

я адразу ж забіў на яе болт

бо заўсёды шчыра пагараджаў пэдагогікай

лічачы яе кшталтам сэксуальнага вычварэньня


тады як у псыхалёгіі разьбіраўся з маленства

ува ўсякіх фройдах гештальтах тэорыях адлюстраваньня

анальных і аральных стадыях

ува ўсім гэтым прынамсі не было ніякага вычварэньня

а калі й было, то ня больш чым у творах Дэ Сада


карацей, замест практыкі я паўгода бухаў і чытаў Пруста

і толькі перад самым іспытам спахапіўся

што ня маю для ледзь не навуковай працы матэрыялу


распытаўшы сваіх аднагрупнікаў

пра тое дзе яны праходзяць пэдагагічную практыку

я спыніў свой выбар калі не памыляюся

на адной школе на Сьлясарнай

бо туды з унівэру можна было дайсьці пешкі

а па дарозе была танная рабочая сталоўка

дзе гатавалі надзвычай смачна


у якасьці паддосьледных трусікаў

для сваёй ледзь не навуковай працы

я абраў двух сарамлівых хлопчыкаў

бо ўсе дзяўчаты ўжо былі разабраныя

і пачаў задаваць ім прадугледжаныя пытаньні

якіх мы з хлопчыкамі аднолькава не разумелі


то бок толку з гэтай пэдагагічнай практыкі не было ніякага

адзіна што мне спадабалася настаўніца

і з запыленай кніжнай шафы ў кабінэце

я сьпізьдзіў беларускі пераклад «Чужаніцы» Камю

восемдзесят чацьвёртага году выданьня


такім чынам сваю ледзь не навуковую працу

я пісаў у асноўным на матэрыяле ўласнай фантазіі


і вось настаў заключны іспыт па псыхалёгіі

наш інтэлігентны выкладчык спадар Чэхаўскіх

насуперак нашай наіўнасьці

натуральна і ня думаў гад чытаць нашыя ледзь не навуковыя працы

проста пераконваўся ў іхнай наяўнасьці

і тут жа пераходзіў да інтэлектуальнага катаваньня


калі чарга дайшла да мяне

я палез у заплечнік па сваю ледзь не навуковую працу

і з жахам усьвядоміў, што пакінуў яе ў інтэрнаце

і ўсе мае клятвы што я бля буду праходзіў пэдагагічную практыку

на спадара Чэхаўскіх не падзейнічалі

ён адправіў мяне з іспыту ў інтэрнат па мой сшытак

маўляў сьпярша ледзь не навуковая праца, а там пагаворым

калі я вярнуўся то іспыт ужо амаль скончыўся

спадар Чэхаўскіх чакаў мяне асабіста

а раз ужо гэтак па маёй віне засядзеўся

то каб адпомсьціць пастанавіў у якасьці выключэньня

пачытаць маю ледзь не навуковую працу

ў маёй прысутнасьці


трэба сказаць што ў сваёй ледзь не навуковай працы

я пісаў у асноўным пра прыгожую настаўніцу

для азначэньня бедных хлопчыкаў ужываў усякія мэдычныя

тэрміны кшталту «маленькія дэбілы» й «алігафрэны»

а разьдзел з назвай «Дасьледаваньне кароткатэрміновай памяці

складаўся з адзінай фразы:

«Памяць хлопчыкаў сапраўды была кароткатэрміновай»


калі спадар Чэхаўскіх дайшоў да гэтага месца

то ў яго на высокі лоб тут жа вылезьлі бровы

ён увесь пачырванеў і злосна вырачыў на мяне маленькія вочы

я стаў штосьці мармытаць пра неабходнасьць субвэрсіі

але раптам спадар Чэхаўскіх засьмяяўся й сказаў «Цягніце білет»

жартаваць умелі ня толькі мы але й некаторыя нашыя выкладчыкі


у білеце стаяла пытаньне «Сінэстэзія»

я пачаў вярзьці спадару Чэхаўскіх пра Пруста

пра пячэньне «Мадлен» і цені кітайскіх

лямпаў спадар Чэхаўскіх махнуў рукой узяў маю

залікоўку паставіў мне пяцёрку і параіў на разьвітаньне:

«Больш такіх субвэрсіўных працаў не пішыце»


З таго часу я нічым іншым у жыцьці не займаўся


12. In My Defence

Найважнейшым адрозьненьнем Менску ад Берасьця

ёсьць вядома мэтро

і зьвязаныя зь ім падземныя пераходы

дзякуючы якім мы і адчувалі сябе часткаю андэграўнду


гэтак у падземным пераходзе ля Камароўкі

жабравалі адкіды грамадзтва мабыць былыя хіпі

прадавалася хатняе сала й апазыцыйная прэса

каб было ў што адразу загортваць набытае сала

пры перадачах сядзельцам на Акрэсьціна

(цяпер згадваю, што і я гандляваў аднойчы на

Камароўцы цягам летніх вакацый –

ня тым, што вы падумалі, а ягадамі

якія мы зь цёткай прыпёрлі ў Менск з-пад самых Баранавічаў –

я сядзеў гандляваў і баяўся, што мяне ўбачыць

хтосьці зь менскіх знаёмых)

але ўсё-ткі галоўнай жыхаркай падземных пераходаў

была музыка


на Якуба Коласа гралі жыўцом

лацінаамэрыканскія музыкі-індэйцы

зь якімі мы пасьля бліжэй пазнаёміліся

асабліва дзяўчаты й Тлусты

(ня буду ўдавацца ў дэталі

скажу толькі

што падобна Тлусты пазнаёміўся і з «Краснымі звёздамі»

пасьля чаго забіў зь імі стрэлку ў адным з падземных пераходаў

каб набіць ім іхныя нацыянал-бальшавіцкія морды

і нанёс ім сакрушальную тэхнічную паразу

бо «Красные звёзды» на двубой не зьявіліся

засцалі, казаў потым Тлусты)


на Кастрычніцкай прадаваліся рэдкія кружэлкі

якія прывозіў адзін сьцёбны дзядзька з Гомелю

што выкупаў іх па правінцыйных крамах

а ў Менску браў за іх утрыдорага


на Нямізе гандлявалі аўдыёкасэтамі

з самай неверагоднай музыкай

ад Баха да тыбэцкіх манахаў

пра джаз ня кажучы

Няміга потым увайшла ў гісторыю

таксама на жаль у сувязі з музыкай


але найбольш музыкі

было ў Круглым пераходзе на плошчы Перамогі

там ня толькі бесьперапынна выступалі флейтысты

скрыпачы гітарысты саксафаністы

(пераважна зь філяры

куды мы між іншым хадзілі на клясычныя канцэрты

пагрызьці сушкі замест папкорну)

але там жа знаходзілася і невялічкая крама з электронікай

дзе бесьперапынна круцілі музычныя кліпы


памятаю як цягам першага курсу

я штодня прынамсі гадзіну прастойваў у гэтай краме

пад выглядам таго што цікаўлюся электронікай

і глядзеў усе музычныя кліпы запар

у чаканьні, калі зноў пакажуць кліп Фрэдзі Мэрк’юры

«Ін май дыфэнс»

але кліпа болей так і не паўтарылі


менавіта ў Круглым пераходзе

каля нашага ўнівэру

найбольш усяго адбывалася

гэта тут нас зь сябрам Саблікам упершыню ў жыцьці

самі клеілі дзьве менскія дзеўкі

падпітыя крыху старэйшыя й больш разьняволеныя за нас

але склеілі толькі Сабліка

бо я пасьля кліпу Мэрк’юры ў сабе да часу засумняваўся


гэта тут мы сустракаліся й разьвітваліся

з сваімі каханымі

зь іншых раёнаў горада


а яшчэ я тут неяк спаткаў свайго калегу Алеся Разанава

які памятаў мяне зь Берасьця

ён спытаўся «Чаму вы не прыходзіце да нас у рэдакцыю?»